Tái cơ cấu các TCTD: Trên đường "cán đích"

TS. Lê Xuân Nghĩa Thiết lập trật tự thị trường tiền tệ Trong ba cột trụ cần TCC: DNNN, đầu tư công và hệ thống nhà băng. Ông đánh giá thế nào về kết quả "ba tái" của nền kinh tế 2 năm qua? Đến thời điểm này, như tôi được biết, Đề án TCC đầu tư công chưa được ưng chuẩn nhưng Chính phủ đã có nghị quyết triển khai. Nhưng theo tôi, tiến bộ trội nhất trong TCC đầu tư công là cắt giảm những hạng mục công trình chưa hiệu quả và tụ tập vào những công trình dở dang, công trình trọng tâm và mang tính chiến lược như Quốc lộ 1, 14... Nhưng, về quản lý đầu tư, giám sát đầu tư công, môi trường làm việc… thì chưa có thay đổi đáng kể. Đối với TCC DNNN, cho đến nay Chính phủ đã duyệt 100/101 Đề án TCC Tập đoàn lớn với 4 cột trụ chính: cải thiện quản trị DN, nâng cao năng lực cạnh tranh, cổ phần hóa và giám sát minh bạch tài chính đầu tư. Mặc dầu có khá nhiều văn bản xung quanh TCC DNNN, nhưng việc thực hiện các văn bản này còn hạn chế. Tôi chỉ nhìn thấy một số tiến bộ từ hoạt động TCC DNNN: thoái vốn đầu tư ngoài ngành có thời gian và địa chỉ rõ ràng; tăng cường giám sát tài chính của DNNN; nâng cao kỷ luật công khai sáng tỏ… Nhưng vấn đề cốt yếu là cải thiện tài chính, cổ phần hóa, tư nhân hóa lại đang diễn ra rất chậm. Vì 2 trụ cột này chưa triển khai nên nhìn chung nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài, tổ chức quốc tế đánh giá không mấy tích cực về tiến độ cách tân DNNN. Còn đối với TCC hệ thống nhà băng được coi là khởi động sớm nhất và được triển khai một cách đồng bộ và ăn nhập với lịch trình tái cấu trúc qua Đề án 254. Nhờ vậy, đã có những kết quả trước tiên về TCC hệ thống nhà băng. Đó là thanh khoản của các NHTM được cải thiện; 8/9 ngân hàng yếu kém đã được xử lý; Kỷ luật kỷ cương thị trường tiền tệ được chấn chỉnh, không còn hiện tượng chạy đua lãi suất, vi phạm quy định NHNN. Nhất là việc các TCTD đã xóa bỏ được tình trạng kinh dinh vàng trương mục, loại vàng ra khỏi bảng cân đối tài sản. Điều này giúp hạn chế đáng kể rủi ro cho hệ thống NHTM. Ngoài ra, hệ thống ngân hàng đã xử lý một phần nợ xấu bằng nguồn dự phòng rủi ro, đặc biệt các NHTM đã tái cấu trúc lại nợ cho một bộ phận DN có khó khăn về vốn nhưng có dịp phát triển. Có thể nói NHNN đã rất thành công trong việc kiểm soát lạm phát, ổn định tiền tệ và phục hồi thanh khoản của hệ thống. HD Bank sau tái cơ cấu đã trở nên mạnh hơn Xử lý nợ xấu bằng cơ chế đặc thù Như phân tách của ông, tuồng như lộ trình TCC hệ thống TCTD đã và đang "chạy" nhanh hơn các lĩnh vực khác? Đúng vậy. Điểm cốt lõi nhất của hết thảy chương trình TCC hệ thống ngân hàng là xử lý nợ xấu đã được NHNN và toàn hệ thống nhà băng triển khai rốt ráo. Thời kì qua, ngoài việc các ngân hàng hăng hái xử lý nợ xấu từ nguồn trích lập ngừa rủi ro, điểm nổi bật nhất trong hoạt động nhà băng là thành lập VAMC. Đây là một định chế mua bán nợ tập hợp quy mô lớn. Nó có tác động: giải tỏa ách tắc trong mối quan hệ về vốn giữa DN và nhà băng. Mặt khác giúp làm sạch bảng cân đối tài sản của NHTM diễn ra nhanh chóng. VAMC là cơ quan xử lý nợ xấu có quyền lực lớn hơn các nhà băng. Họ có khả năng đẩy nhanh việc bán nợ giao hội và bán "sỉ" cho các NĐT nước ngoài, mà từng ngân hàng không thể làm được. Không những vậy, VAMC còn có "quyền" tái cấu trúc nợ DN, biến nợ thành vốn góp, gia hạn nợ… giúp DN trả nợ hoặc kết hợp các ngành gia tăng giá trị khoản nợ. Cho đến cuối năm 2013, VAMC đã mua gần 39 nghìn tỷ đồng nợ xấu và trong trung hạn thì đây sẽ là định chế cốt lõi để giải quyết nhanh nợ xấu của Việt Nam. Ông có nghĩ VAMC sẽ xử lý nợ xấu nhanh hơn trong thời gian tới? Xử lý nợ xấu không phải trên thế giới nước nào cũng thành công, thậm chí con số thất bại khá nhiều và xảy ra ở cả những nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Argentina, Iceland… điều đó cho thấy công việc này cực kỳ khó khăn. Thứ nhất là về sự đồng thuận chính trị. Nhiều người cho rằng, ai gây ra nợ người ấy phải chịu mà không biết rằng, người gây nợ không còn đủ khả năng giải quyết được vấn đề do chính mình gây ra nữa, nên mới phải để Chính phủ nhảy vào. Ngay cả Mỹ cũng vậy, Đảng Cộng hòa cho rằng, không được dùng tiền thuế của dân để xử lý nợ xấu, nhưng chung cục Đảng dân chủ vẫn phải dùng tiền của NHTW. Và khó khăn đầu tiên của Việt Nam trong xử lý nợ xấu chính là sự đồng thuận và nó phải được bộc lộ bằng một chiến lược quốc gia thực sự. Bởi có người coi rằng, đây là việc của NHTM và DN, thậm chí là NHNN. Nhưng rất may, VAMC đã ra đời kịp thời, đẩy nhanh quá trình xử lý nợ xấu. Hẳn nhiên, với mô hình này, nợ xấu không được xử lý nhanh và hiệu quả như mô hình dùng tiền ngân sách để "xử" của Hàn Quốc, vì Việt Nam không có tiền. Vì vậy, trong điều kiện hiện tại của Việt Nam, việc xử lý nợ tụ tập qua VAMC theo tôi đây là mô hình thành công hơn cả. Nhìn lại một nửa chặng đường thực hiện Đề án Tái cơ cấu (TCC) hệ thống nhà băng, TS. Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng tham mưu chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia đánh giá: đã có những thay đổi cơ bản trong cấu trúc của hệ thống: thanh khoản được củng cố; nhiều nhà băng có tầm vóc và tiềm lực tốt hơn… đàm luận với phóng viên TBNH ông Nghĩa cho rằng, chặng đường TCC còn nhiều khó khăn, gai góc, song với sự quyết tâm mạnh mẽ, quyết liệt của NHNN cùng sự đồng thuận của hệ thống chính trị, đích đến sẽ không còn xa. Phải xử lý dứt điểm sở hữu chéo Việc TCC các TCTD đã có kết quả nhất mực, nhưng chưa như kỳ vọng của chúng ta. Theo ông cần có biện pháp gì để đẩy nhanh tiến trình này? Khó có thể đòi hỏi TCC các TCTD nhanh như ngựa phi nước đại vì nó phức tạp, không chỉ ở vấn đề lợi. Mà còn phụ thuộc vào nguồn lực tài chính cũng như các nền tảng pháp lý. Nên chi quá trình tái cấu trúc diễn ra đầy cam go và mất nhiều thời gian. Một vấn đề mà tôi đặc biệt lưu ý trong quá trình TCC hệ thống TCTD thời gian tới, là giải quyết tình trạng sở hữu chéo, sở hữu lũng đoạn NHTM. Đây là "điểm nóng" và là một trong những cội nguồn sản sinh nợ xấu mãn tính, cản trở xử lý nợ xấu cũng như việc thực hiện các chuẩn quốc tế về quản trị DN, quản trị rủi ro, kế toán, an toàn hệ thống… Dù hệ thống ngân hàng đang công bố lịch trình thực hành như ứng dụng Thông tư 02, Basel II, III… nhưng có vẻ những vấn đề về tài chính (nợ xấu), sở hữu, quản trị ngân hàng chưa được giải quyết chóng vánh, dứt điểm. Nên, trong những năm tới ngoài việc xử lý nợ xấu, cần tụ tập xóa bỏ tình trạng sở hữu chéo, lũng đoạn và tăng cường kỷ cương kỷ luật hệ thống trên nền tảng khung pháp lý, chế tài đủ mạnh, đủ hiệu lực mới có thể đẩy nhanh tiến trình TCC hệ thống TCTD - vốn là nền tảng của quơ chương trình TCC nền kinh tế nói chung và ổn định kinh tế vĩ mô tăng trưởng nhanh, vững bền. Bên cạnh đó khung pháp lý chưa rõ ràng, nên việc chứng minh cội nguồn dòng tiền vốn góp nhà băng cũng như các quy định hạn chế ăn lận nguồn tiền góp vốn, hay chế tài xử lý các biện pháp ăn lận đứng tên cổ đông thiếu nghiêm minh đã trở thành những nút thắt rất quan yếu cần được tháo gỡ trong thời kì tới, bằng những chế tài đủ mạnh. Thành ra, xây dựng một hệ thống ngân hàng lành mạnh sẽ là điều kiện tiên quyết để phân bổ nguồn lực tài chính hiệu quả. Qua đó mới giúp ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng, đảm bảo hội nhập thành công, tăng trưởng bền vững. Xin cảm ơn ông về cuộc đàm đạo này! Theo Thời báo ngân hàng Tái cơ cấu các TCTD: Trên đường "cán đích" 10 366 56 reviews bàn bạc với phóng viên Thời báo ngân hàng, TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng, chặng đường tái cơ cấu còn nhiều khó khăn, hóc búa, song với sự quyết tâm mạnh mẽ, quyết liệt của NHNN cùng sự đồng thuận của hệ thống chính trị, đích đến sẽ không còn xa.