80% số người bị tâm thần chưa được kiểm soát

Theo đó, ước lượng ở Việt Nam có khoảng 9 triệu người bị rối nhiễu tâm trí, chiếm 10% dân số cần được chăm sóc đặc biệt. Nhưng mới có khoảng 10.000 người trong số đó được chăm sóc và bình phục chức năng tại các cơ sở bảo trợ từng lớp, còn lại gần 80% số người thần kinh có hành vi nguy hiểm đến cộng đồng vẫn đang đi lang thang hoặc lưu trú tại gia, ngoài tầng lớp. Nhiều vụ án mạng đau lòng vẫn liên tục xảy ra.
Chỉ tính riêng từ đầu năm 2013 đến nay, trên 20 vụ án mạng do người bị thần kinh gây ra được báo chí nhắc đến. Người dùng búa tạ và đục đập vào đầu và ngực hai con nhỏ đến chết khi chúng đang nằm trên giường. Người bị chính con trai của mình dùng gậy đánh chết một cách tàn bạo. Người bị hàng xóm cắt cổ gây tử vong trên đường đi cấp cứu.
Theo các chuyên gia y tế, lý do của thực trạng này một phần vì BV không đủ cơ sở vật chất chữa bệnh cho bệnh nhân (BN), một phần vì uổng chữa trị cho người thần kinh rất tốn kém, lâu dài, không phải ngày càng ngày hai nên nhiều gia đình quá mỏi mệt, mang người bệnh về nhà tự chữa trị. Họ thậm chí còn từ chối cung cấp thông tin, hoặc giấu tình trạng của người bệnh đối với chính quyền địa phương, xóm làng khiến cho tình trạng BN tâm thần đi lang thang ngoài từng lớp càng ngày càng nhiều. Chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng có khi biết chuyện này nhưng nhiều khi vẫn tỏ thái độ kì thị, xa lánh hoặc chỉ nhắc, bảo ban gia đình đưa BN đi chữa trị, chứ cũng không hề có biện pháp quản lý hay cưỡng chế nào. Không ít người còn có tâm lý ghê sợ tiếp xúc với những người được cho là "điên" này, hoặc cho rằng người thần kinh thường vô thức, không gây hại cho cộng đồng từng lớp nên cũng mặc xác cho những người tâm thần thích làm gì thì làm, hoặc chủ quan, không đề phòng khiến án mạng xảy ra liên tiếp. Đề án nói trên chỉ chú trọng đến việc mở rộng mạng lưới cơ sở hấp thụ chăm chút, nuôi dưỡng người thần kinh ở nhiều tỉnh, tỉnh thành chuẩn y việc xây mới, nâng cấp cơ sở vật chất; đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ y, thầy thuốc; xây dựng các cơ sở phòng, chống bệnh rối nhiễu tâm khảm.
Để xây dựng năng lực nhận biết và coi sóc, quản lý người bệnh động kinh, có sự tài trợ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuổi 2012 - 2015, trong năm 2013 vừa qua, BV thần kinh TƯ đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho cán bộ không chuyên khoa về quản lý BN động kinh tại cơ sở tại các tỉnh Phú Thọ, Hưng Yên…
Vấn đề đặt ra ai sẽ chịu nghĩa vụ quản lý, hỗ trợ hăng hái số người bị tâm thần hiện còn sống lang thang ngoài từng lớp? Đương nhiên vấn đề này không chỉ thuộc Bộ Y tế mà còn thuộc Bộ LĐTB&XH. Đã có những biện pháp tăng cường đào tạo cũng như cơ sở vật chất phục vụ cho việc khám chữa bệnh cho BN tâm thần. Tuy nhiên, tất cả mới chỉ bắt đầu. Chí ít vài năm tới chủ trương này mới phát huy tác dụng. Vì vậy, như trần gian thường nói: "Tránh người bị tâm thần chẳng xấu mặt nào” bởi chắc lại phải có vài ba cái dự án tới vài chục ngàn tỷ đồng nữa, hoạ may chúng ta mới có thể yên mà sống, nếu những người trong cuộc không thật sự cố gắng tự kiếm tìm giải pháp trước mắt cũng như lâu dài cho câu chuyện này.
Ngọc Minh